1/ Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, 2/ Regionalny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli „WOM” Bielsko-Biała, 3/ em. Klinika Nefrologii, Transplantacji Nerek i Nadciśnienia Tętniczego, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka, 4/ Collegium Medicum, Uniwersytet Zielonogórski

Streszczenie: James W. Pennebaker, amerykański psycholog społeczny, w publikacjach z 1985 i 1986 r. zaproponował terapię przez pisanie, wykazując jej korzystny wpływ nie tylko na zdrowie, lecz także na funkcjonowanie społeczne. W 1997 r. metodę tę określił mianem pisania ekspresywnego (expressive writing). Jej podstawą jest uznany w psychoterapii fakt, że ukrywanie traumatycznego wydarzenia wymaga znacznego wysiłku psychicznego. Im więcej energii wkłada się w tłumienie przykrych, niechcianych i natrętnych myśli, tym częściej się one pojawiają, a ich natężenie może się zwiększać. Proces ten osłabia zdolność kreatywnego myślenia i może prowadzić do zaburzeń lękowych, depresji oraz pogorszenia ogólnego stanu zdrowia. Pisanie ekspresywne polega na pisaniu przez około 15–20 minut przez co najmniej kilka kolejnych dni o przykrych, smutnych lub traumatycznych doświadczeniach, bez zwracania uwagi na styl czy poprawność gramatyczną, pozwalając na swobodny przepływ myśli i emocji. Zgodnie z obserwacjami Pennebakera, początkowo po zapisaniu takich doświadczeń może nasilić się odczuwanie smutku lub lęku. Zjawisko to podkreślają również zwolennicy pisania pozytywnego z początku XXI w., związani z koncepcją psychologii pozytywnej rozwijaną przez Martin Seligman, którzy wskazują, że metoda ta nie powinna być stosowana jako samodzielna forma oddziaływania. Jednocześnie badania Pennebakera wykazały, że początkowy wzrost napięcia emocjonalnego ma charakter przejściowy i ustępuje samoistnie. W dłuższej perspektywie metoda ta przynosi liczne korzyści zdrowotne, takie jak większy dystans do własnych problemów, do samego siebie i otaczającego świata, odzyskanie poczucia celu i sensu życia oraz poprawa ogólnego stanu zdrowia. Z tego względu pisanie ekspresywne jest zaliczane do nurtu psychologii pozytywnej i znajduje szerokie zastosowanie, choć nie zastępuje psychoterapii ani farmakoterapii. Pennebaker wskazał również inne zastosowania tej metody oraz opracował stale udoskonalany program komputerowy LIWC (Linguistic Inquiry and Word Count). Analiza językowa tekstów — obejmująca m.in. częstość użycia zaimków, rodzajników czy określonych kategorii słów — umożliwia rozpoznawanie stanów emocjonalnych i aspektów zdrowia psychicznego, a także przewidywanie niektórych zachowań, w tym zachowań polityków.

Abstract: James W. Pennebaker, an American social psychologist, proposed writing therapy in publications from 1985 and 1986, demonstrating its beneficial effects not only on health but also on social functioning. In 1997, he termed this method expressive writing. The approach is based on the well-established psychotherapeutic observation that concealing a traumatic experience requires considerable psychological effort. The more effort is devoted to suppressing unpleasant, unwanted, and intrusive thoughts, the more frequently they recur and the more intense they become. This process weakens creative thinking and may lead to anxiety disorders, depression, and deterioration in overall health. Expressive writing involves writing for approximately 15–20 minutes over at least several consecutive days about unpleasant, sad, or traumatic experiences, without concern for style or grammatical correctness, allowing thoughts and emotions to flow freely. According to Pennebaker’s observations, sadness or anxiety may initially intensify after such experiences are written down. This phenomenon has also been emphasized by early twenty-first-century proponents of positive writing associated with the concept of positive psychology developed by Martin Seligman, who argue that the method should not be used as a stand-alone intervention. At the same time, Pennebaker’s research demonstrated that the initial increase in emotional distress is temporary and subsides spontaneously. In the long term, the method provides numerous health benefits, including greater psychological distance from one’s problems, from oneself and the surrounding world, restoration of a sense of purpose and meaning in life, and improvement in overall health. For this reason, expressive writing is considered part of positive psychology and is widely used, although it does not replace psychotherapy or pharmacotherapy. Pennebaker also identified other applications of the method and developed the continuously refined LIWC (Linguistic Inquiry and Word Count) computer program. Through linguistic analysis of texts—such as the frequency of pronouns, articles, or specific word categories—it is possible to identify emotional states and aspects of mental health, and even predict certain behaviors, including those of politicians.

prof. dr hab. n. med. Jerzy T. Marcinkowski, Collegium Medicum, Uniwersytet Zielonogórski, ul. Zyty 28, 65-046 Zielona Góra, tel. 68 328 24 54, e-mail: j.marcinkowski@inz.uz.zgora.pl