1/ APO Zdrowie Medical Center, Panewnicka 270A/1 Street, 40-774 Katowice, Poland, 2/ Department of Public Health, Faculty of Public Health in Bytom, Medical University of Silesia in Katowice, 3/ Department of Rehabilitation, Faculty of Health Sciences in Katowice, Medical University of Silesia in Katowice

Streszczenie. Kompleksowa rehabilitacja narządu żucia wymaga ścisłej współpracy neurologopedy, ortodonty, fizjoterapeuty i psychologa. Dysfunkcje stomatognatyczne, w tym przewlekłe bóle stawów skroniowo-żuchwowych, bruksizm czy zaburzenia połykania, mają charakter biopsychospołeczny i wpływają na jakość życia pacjentów. Skuteczne postępowanie wymaga integracji terapii stomatologicznej, ortodontycznej, manualnej, ćwiczeniowej oraz psychologicznej. Neurologopeda prowadzi terapię miofunkcjonalną, korygując wzorce odruchowe i zaburzenia mowy; ortodonta leczy wady zgryzu i ustawienie szczęki; fizjoterapeuta leczy zaburzenia mięśniowo-powięziowe i posturalne; psycholog wspiera radzenie sobie ze stresem i lękiem, zmniejszając komponent psychogenny bólu. Współpraca interdyscyplinarna jest istotna u dzieci, dorosłych i seniorów, uwzględniając różne potrzeby rozwojowe, przewlekłe schorzenia czy choroby neurologiczne i reumatyczne. U dzieci wczesna interwencja wspiera rozwój narządu żucia i artykulacji; u dorosłych pomaga w leczeniu przewlekłych TMD (Temporo-Mandibular Disorders), bruksizmu i wad zgryzu; u seniorów przeciwdziała utracie funkcji żucia, zaburzeniom połykania i niedożywieniu. Analiza literatury wskazuje, że podejście wielospecjalistyczne przynosi lepsze efekty niż działania jednostronne, poprawiając funkcję narządu żucia, parametry mowy, wyniki psychologiczne i ogólną jakość życia pacjentów. Artykuł podkreśla konieczność wdrażania interdyscyplinarnego modelu opieki dostosowanego do wieku i charakteru choroby.

Abstract. Comprehensive rehabilitation of the masticatory system requires close collaboration among speech-language pathologists, orthodontists, physiotherapists, and psychologists. Stomatognathic dysfunctions, including chronic temporomandibular joint pain, bruxism, and swallowing disorders, have a biopsychosocial nature and significantly affect patients’ quality of life. Effective management integrates dental, orthodontic, manual, exercise-based, and psychological therapies. Speech-language pathologists provide myofunctional therapy, correcting reflex patterns and speech disorders; orthodontists address malocclusions and jaw alignment; physiotherapists treat musculoskeletal and postural dysfunctions; psychologists support stress and anxiety management, reducing the psychogenic component of pain. Inter-disciplinary collaboration is crucial across age groups from children, where early intervention supports masticatory development and articulation, to adults with chronic TMD (Temporo-Mandibular Disorders), bruxism, and occlusal disorders, and older adults, where it prevents functional decline, swallowing difficulties, and malnutrition. Literature analysis demonstrates that multidisciplinary approaches yield superior outcomes compared to single-modality interventions, improving masticatory function, speech parameters, psychological well-being, and overall quality of life. This review emphasizes the importance of implementing an interdisciplinary care model tailored to patient age and disease characteristics

dr Tomasz Jurys, Department of Rehabilitation, Faculty of Health Sciences in Kato-wice, Medical University of Silesia in Katowice, ul. Ziołowa 45/47, 40-665 Katowice, tel. 323598241, e-mail: jurystomek3@gmail.com